Kangoeroes aan tafel: een 19de-eeuws reisje naar Australië

Rond het midden van de 19de eeuw publiceerde de Nederlandse kinder-boekenschrijver Pieter van Os een aardig boekje over een avontuurlijke reis naar de oostkust van Australië, door de Engelsen New South Wales genoemd. Die kust was zo’n 75 jaar eerder door James Cook als eerste Europeaan ontdekt. Inmiddels was hier de kolonistenstad Sydney gesticht, idyllisch gelegen in een prachtige baai iets ten noorden van Botany Bay. Het boekje Reis naar Nieuw-Zuid-Wallis is verrijkt met vier eenvoudige maar aansprekende zwart-wit lithografieën, waaronder een frontispice met daarop een huiselijke scene waarbij een kangoeroe, tot schrik van de protagonist, onverwacht aan tafel verschijnt (zie afbeelding hieronder).

Het boekje verhaalt de larmoyante avonturen van een Engelsman die wegens veronderstelde misdaden naar Australië wordt getransporteerd, om daar in de kolonie te werken en zodoende wellicht zijn vrijheid zal herwinnen. Ondertussen moet hij allerlei gevaren trotseren, waaronder de aanwezigheid van de oorspronkelijke inwoners van Australië, de Aborigines, die volgens de auteur vuil, misdadig, lelijk, lui en onuit-sprekelijk dom zijn. Het zal geen verbazing wekken dat de blanke kolonisten er geen bezwaar in zagen zoveel ‘leeg’ land op te eisen als zij maar wilden.

De uitgever van het boekje gaf tussen 1852 en 1857 een driedelige reeks uit getiteld ‘Keur der nieuwste en belangrijkste reisbeschrijvingen’. Als eerste verscheen Reizen der Engelschen ter ontdekking ener Noordwestelijke doorvaart door den Noordelijke IJszee naar den Stillen Oceaan. Vervolgens in 1853 Reis naar de kolonie van misdadigers Nieuw-Zuid-Wallis. Uit het dagboek van een scheepsdoctor. Voor de jeugd bewerkt door P. van Os. Met vier plaatjes. Te Sneek, bij Van Druten & Bleeker, waarvan de onderhavige editie mogelijk een gewijzigde herdruk of een titeluitgave is. Als laatste deeltje in de serie verscheen in 1852 en 1857 de tweedelige Reizen der Engelschen naar de noordelijke Ijszee en de Stillen Oceaan. Om de een of andere reden is de hier besproken titel dus twee keer uitgegeven, de laatste keer licht gewijzigd.

Edward Duyker vermoedt dat het boekje, hoewel in onze ogen sterk romantisch van toon, daadwerkelijk invloedrijk geweest kan zijn: “Van Os’ book is clearly a romantic account of New South Wales in the 1840′s, but it also contains a substantial appendix dealing with the major gold discoveries in Victoria. Given the paucity of Dutch literature on this subject, it seems likely that it helped to shape the imagination of quite a number of prospective Dutch diggers.[i]

Dit sympathiek geïllustreerde kinderboekje is zeer zeldzaam: wereldwijd zijn slechts vier exemplaar bekend, waaronder het hier afgebeelde. Het is zo gezocht onder verzamelaars van australiana, dat een exemplaar op een Australische veiling (voorjaar 2011) maar liefst AU$ 1748,- (bijna € 1500,-) opbracht.


[i] Edward Duyker, The Dutch in Australia (Melbourne, 1987), p. 39. Zie ook: Ferguson, Bibliography of Australia, nr 13661.
Advertenties
Dit bericht werd geplaatst in Reizen en getagged met , , , , , , , , , . Maak dit favoriet permalink.