Kangoeroes aan tafel: een negentiende-eeuws reisje naar Australië

In het midden van de negentiende eeuw liet de Nederlandse kinderboekenschrijver Pieter van Os een boekje publiceren over een avontuurlijke reis naar de oostkust van Australië, een gebied dat door de Engelsen New South Wales genoemd. Zo’n vijfenzeventig jaar eerder was dit door James Cook als eerste Europeaan ontdekt. Inmiddels was hier de kolonistenstad Sydney gesticht, idyllisch gelegen aan een diepe baai iets ten noorden van Botany Bay. Het boekje, Reis naar Nieuw-Zuid-Wallis, is verrijkt met vier eenvoudige zwart-wit lithografieën, inclusief een frontispice met daarop een huiselijke scene waarbij een kangoeroe onverwacht aan tafel verschijnt, tot grote schrik van de protagonist van het verhaal (zie afbeelding hieronder).

In het boekje worden de  avonturen verteld van een jonge Engelsman die wegens veronderstelde misdaden naar Australië wordt getransporteerd, om daar in de kolonie te werken en zodoende wellicht zijn vrijheid zal herwinnen. Hij moet daarvoor wel allerlei gevaren trotseren, waaronder de aanwezigheid van de oorspronkelijke inwoners van Australië, de Aborigines, primitievelingen die volgens de auteur vuil, misdadig, lelijk, lui en onuitsprekelijk dom zijn. Het wekt dan ook geen verbazing dat de blanke kolonisten er geen bezwaar in zagen zoveel ‘leeg’ land van deze barbaren op te eisen als ze maar wilden.

De uitgever van het boekje gaf tussen 1852 en 1857 een driedelige reeks uit getiteld ‘Keur der nieuwste en belangrijkste reisbeschrijvingen’. Als eerste verscheen Reizen der Engelschen ter ontdekking ener Noordwestelijke doorvaart door den Noordelijke IJszee naar den Stillen Oceaan. Vervolgens in 1853 Reis naar de kolonie van misdadigers Nieuw-Zuid-Wallis. Uit het dagboek van een scheepsdoctor. Voor de jeugd bewerkt door P. van Os. Met vier plaatjes. Te Sneek, bij Van Druten & Bleeker, waarvan de onderhavige editie mogelijk een gewijzigde herdruk of een titeluitgave is. Als laatste deeltje in de serie verscheen in 1852 en 1857 de tweedelige Reizen der Engelschen naar de noordelijke Ijszee en de Stillen Oceaan. Om de een of andere reden is de hier besproken titel dus twee keer uitgegeven, de laatste keer licht gewijzigd.

De Australische historicus Edward Duyker vermoedt dat het boekje, ondanks de nogal larmoyante toon, invloedrijk geweest kan zijn: “Van Os’ book is clearly a romantic account of New South Wales in the 1840′s, but it also contains a substantial appendix dealing with the major gold discoveries in Victoria. Given the paucity of Dutch literature on this subject, it seems likely that it helped to shape the imagination of quite a number of prospective Dutch diggers.[i]

Het kinderboekje is zeldzaam: wereldwijd zijn in publieke bibliotheken slechts drie exemplaren bekend, los van het hiernaast afgebeelde. Het blijkt zo gezocht onder verzamelaars van australiana dat in het voorjaar van 2011 een exemplaar op een Australische veiling maar liefst AU$ 1748,- opbracht, dat is bijna € 1500,-. Wonderlijk genoeg is later een tweede exemplaar in het bezit van de schrijver gekomen, dit keer in nog zeldzamere, originele en geïllustreerde kartonnen uitgeversband. 


[i] Edward Duyker, The Dutch in Australia (Melbourne, 1987), p. 39. Zie ook: Ferguson, Bibliography of Australia, nr 13661.
Advertenties
Dit bericht werd geplaatst in Reizen en getagged met , , , , , , , , , . Maak dit favoriet permalink.